چندی پیش در جایی خواندم که فرگه یکی از طرفداران سفت و سخت قتل عام یهودیان بوده‌ است. باورم نمی‌شد، نویسنده به بیوگرافی فرگه ارجاع داده ‌بود که به آن دسترسی نداشتم. با دوستی در میان گذاشتم که آیا تو از این عقاید فرگه اطلاعی داری. او نیز شنیده ‌بود و حتی گویا در جایی خوانده ‌بود که فرگه گفته ‌است کشتن یهودیان اصلن مسئله‌ای انسانی نیست، البته به این معنی که یهودیان اصلن انسان به شمار نمی‌آیند. خودم هنوز باور نمی‌کنم پیرمرد چنین افکاری در سر داشته‌ است. چهره‌ی فرگه هنوز در نظرم پیرمردی است که اسطوره‌ی حقیقت دوستی‌اش باید دانست. همان معنای تحت‌اللفظی فیلسوف. نمی‌توانم  تصور کنم منطقدان در بیرون از دفتر کارش چه اندازه هولناک می‌تواند باشد. اما قضیه فقط این نیست و حیرانیم از دو چیز دیگر است...

در یکی از قسمت‌های سریال ابن سینا که این روز‌ها دوباره در شبکه‌ی 4 تکرار می‌شود، ابن سینا و ابوریحان بیرونی با هم نمایش داده‌ می‌شوند. در یکی از صحنه‌های این قسمت ابن سینا، ابوریحان بیرونی و پیرمردی که ندانستم کیست و یک اسب سیاه در باغی قدم می‌زنند. ابتدا ابوریحان می‌نالد از اینکه اهل علم مجبورند...

اين‌جا كه ما ايستاده‌ايم بي هيچ نسبتي با جهان كنوني است انگار و ما خود هنوز باور داريم كه همان زمين قرون وسطاييم و بر آن پاي مي‌فشاريم. خطر هم نمي‌كنيم كه شايد چنين نباشد و شايد بهتر آن باشد كه كمي در نسبت خودمان با جهان معاصر تأمل كنيم و در اين ميان احتمالاً يكي از مهم‌ترين عوامل ياري‌گر ما براي تعريفي نو از موقعيت ما در اين جهان نو زبان است...

1. کچل بودن شاید برای خیلی‌ها دردناک باشد، آن گونه که بسیاری چیزهای دیگر آن‌گاه که با ملاک‌های رایج و باورهای غالب در یک جامعه هم‌خوان نیستند این چنین‌اند. گاه اما این ماجرای نارضایتی و تبعات‌اش، آن‌قدر جدی می‌شود که در نهایت منجر به هشدارهای پیاپی اهل نظر و مسئولان جامعه می‌گردد. جراحی‌های زیبایی رایج در ایران امروز از این جمله‌اند...

حنيف امين

از شمار دو چشم يک تن کم

از شمار خرد هزاران بيش

امروز روز غريبي بود. آب و هواي سِفله‌پرور سرزمين ما، امروز بسيار مناسب بود براي مردن. و تو يقين منتظر نشسته بودي تا چنين روزي بيايد. خورشيد پاييز بي‌رمق مي‌تابيد روي زمين سرد و فروبسته اين ملکي که لعنتي انگار همه جايش بوي الرّحمان مي‌داد. دکتر مي‌گفت خبر داده‌‌اي «کار کتاب هگل تمام شده» و شايد...

از ديرباز هنگامي كه به ابن‌سينا پرداخته‌ايم، بيشترين چيزي كه نگاه ما را به سوي خود كشيده است، مهارت و برجستگي انديشه‌هاي وي در زمينه‌هاي فلسفي و پزشكي بوده است. ما بيشتر او را به عنوان نويسنده‌ي كتاب‌هاي سترگ و اثر‌گذاري هم‌چون شفا، قانون و اشارات و تنبيهات كه البته به زبان عربي است مي‌شناسيم اما درباره‌ي ديگر كار ارزشمند وي در زمينه‌ي نگارش منطق، الهيات و طبيعيات به زبان پارسي كمتر سخن مي‌رود.

هنر اسلامی چیست؟ پرسش از چیستی هنر اسلامی به روشنی پرسشی است برای دست‌یابی به شناختی از هنر اسلامی که در خود بتواند تبیینی روشنگر از آن را ارائه دهد. به این معنا، طرح این پرسش در خود موجودیت هنر اسلامی را مفروض گرفته است و کسی که چیستی هنر اسلامی را مطرح می‌کند باید از قبل پاسخی مثبت در برابر پرسش از وجود هنری به نام هنر اسلامی داشته باشد...

انديشيدن به چه چيز‌هايي مجاز نيست؟

 آيا اين پرسش پرسشي به جاست؟ و آيا مي‌توان انديشيدن را تحديد كرد و به كسي گفت به چه چيزهايي مي‌تواند بينديشد و به چه نمي‌تواند؟

مارسل پروست، نویسنده ی بزرگ قرن ،سالها از تنبلی و کسالتی مزمن در رنج بود. کسالتی که نوشته های نیمه تمامش را به کنج شیروانی می سپرد و در نهایت، ملغمه ای از احساس گناه، پوچی و خمودگی برایش به جا می نهاد. پروست ریشه ی این تنبلی را در میگرن های عصبی و افکار وسواسی پریشانش میدید و برای رهایی از آنها با چندین پزشک زبده و روشهای درمانی شان آشنا شد...

    از روز نخستي كه ارسطو آغاز فلسفه را حيرت ناميد همواره مي‌شد دريافت كه اين گزاره، پيش‌فرض‌هاي فراواني را ناگفته، بيان كرده است. هدف من از نگارش اين كوتاه نيز پرسش از همين ناگفته‌هايي است كه با صداي بلند در ژرفاي پنهانمان بازگو مي‌شوند و به كردار ما شكل مي دهند بدون آن‌كه از خود جدايشان بدانيم. گويي اين خود ِما هستيم كه چنين مي بينيم نه اين‌كه ما تنها آني هستيم كه چنين به ما نموده مي‌شود. در پي آن نيز مي كوشم امر ديگري را بيان كنم كه دست كم براي خودم پيش‌تر از هر حيرتي از آن دست وجود دارد.

عنوان این نوشتار شاید اندکی عجیب به نظر برسد. فروید را ما عصب‌شناسی وینی می‌شناسیم که کاشف فرآیندهای روانی ناخودآگاه و تحلیل آن‌ها به شیوه‌ی نوین روانکاوی ست. حال آن‌که هرمنوتیک خاصه به معنای مدرنش اساساْ یک جریان فلسفی مرتبط با مسأله ی فهم معناست. پس در نگاه نخست مشکل می‌توان ارتباطی میان این دو متصور شد. با این وجود، پل ریکور، به عنوان شاخص‌ترین چهره‌ی هرمنوتیک و پدیدارشناسی عصر حاضر اثری عظیم به نام "فروید و فلسفه" را صرف شناسایی و توصیف چنین ارتباطی نموده است. می‌کوشیم تا در این مجال کوتاه با تأمل در فصول آغازین این کتاب به تبیین رای ریکور در باب این ارتباط بپردازیم...

آینده رازی است پیچیده در آن چیزهایی که به آن خو گرفته ایم...

 (به نقل از کتاب استراتژی امنیت ملی آمریکا)

یک گفت و گوی واقعی چگونه گفت و گویی است؟ و چگونه امکان پذیر است؟ آیا وسیله ای است برای رسیدن به چیزی دیگر یا خود یک سبک زندگی است؟ یعنی جهانی که در آن سر می کنیم و چیزی که نه در دستان ما بل خود ماست؟

پژوهش‌هاي يك سگ

تك‌نگاري درباره‌ي فرانتس‌كافكا

…آن سه تن ماجرا را مي‌دانستند

زن همراه كافكا بود

كافكا او را به خواب ديده‌بود.

آن سه تن ماجرا مي‌دانستند.

مرد دوست كافكا بود 

كافكا او را به خواب ديده‌بود.

آن سه تن ماجرا مي‌دانستند

زن به آن دوست گفت:...

علی.م در کافه سکوت اش یادداشتی با عنوان گلایه نوشته که جز چند پاره ی کوتاه آن شخصاْ می توانم با گلایه هایش همراهی کنم. هرچند می توانم با ایده ی ناب "به من چه؟" بی تفاوت از کنار آن بگذرم اما به گمانم آن جا که می گوید "لعنت به فلسفه!!! ... به پرسش بی جواب، به تنهایی. لعنت به عصری که به موسی می گوید عصایت را به چارلی چاپلین بده. می‌خواهیم کمی بخندیم." کمی ناخوشایند می شود طنین واژه های این گلایه برای من. شاید...

1. علوم انسانی چگونه جایگاهی در زندگی روزمره یکایک افراد یک جامعه دارند؟ و به چه کار جوامع انسانی می آیند؟ کوتاه ترین پاسخ به این پرسش شاید این باشد که علوم انسانی به ارتقای کیفیت زندگی انسان ها مدد می رسانند. «در علوم انسانی، به طور کلی، جهت فکر متوجه انسان به عنوان شخص و زندگی و فعالیت شخصی او و بالنتیجه متوجه نتایج انضمامی فعالیت های اوست. زیستن به عنوان یک شخص، یعنی زیستن در چهارچوب جامعه که در آن، من و ما با هم و در حالت اجتماعی زندگی می کنند و اجتماع، افق و زمینه ی آن هاست.»...

انجمن علمی دانشجویی فلسفه دانشگاه تهران روز دوشنبه۱۰ اردیبهشت ساعت ۱۵ فیلم توت فرنگي هاي وحشي (نويسنده و کارگردان: اينگمار برگمان) را در تالار كمال دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران به نمایش در آورد. آن چه در پی می آید گذری است کوتاه بر این فیلم.

حسين شيخ رضايى: نگارنده اين توفيق را يافته است كه حدود چهار سال گذشته را صرف تكميل تحصيلات دانشگاهى خود در رشته فلسفه علم در شهر دورهام (Durham) انگلستان نمايد. يكى از دغدغه هاى هميشگى او در اين دوره كنجكاوى در نظام آموزش فلسفه در بريتانيا و مقايسه آن با نظام فعلى آموزش فلسفه در ايران بوده است...

امیرحسین خداپرست: فلسفه در جهان اسلا‌م دوران‌هاي مختلفي را پشت سر گذاشته است. مسير حكمت و فلسفه اسلا‌مي، به طور رسمي با ترجمه آثار متفكران يوناني در قرون دوم و سوم هجري قمري آغاز شد. پيش از اين تاريخ گرچه بحث‌هاي كلا‌مي‌رونق يافته بود اما فلسفه در ميان مسلمانان جايگاه بلندي نداشت. نخستين فيلسوف مسلمان را ...

اگر اين آخرين شماره به هرمنوتيك اختصاص يافته است چندان بى وجه نيست. شماره قبل اختصاص به امرى داشت كه شايد نمايان ترين مظهر نيست انگارى جهان كنونى باشد؛ [تكنيك]. اين شماره را مى خواستم به عرفان و معرفت اختصاص دهم اما فكر كردم كه راه گذشت از نيست انگارى جهان كنونى و پادزهر آن بايد از درون همين جهان بيرون آيد. از همه انحاى تفكرى كه در افق جهان كنونى ظاهر شده است هرمنوتيك در عين حال كه با نيست انگارى مناسبت دارد براى گذشت از آن نيز استعداد بيشتر دارد يا لااقل بهتر مى تواند نيست انگارى را نشان دهد و ما را به غلبه آن