طاهره كمالي زاده*

استاد  فرهیخته و دانشمند ، بانوی ارسطو شناس معاصر، یگانه شایگان، از جمله  زنان  اندیشمند و پر تلاش این سرزمین  است که عمری  را با عشق و علاقه و دقت  در تحصیل و تحقیق  در حوزه فلسفه سپری نمود. فلسفه، نيازمند  روحیه و ذهن توانمندي است. او با نشاط و پر انرژی و با استعداد ویژه وتسلط شگرف وکم نظیر به زبان های فلسفی و زنده دنیا  مهارتی فوق العاده در درک صحیح و تحلیل وتفسیر متون فلسفی داشت. در تاریخ فلسفه  تا به امروز در میان اندیشمندان  غربی  کارشناسان  برجسته در فلسفه یونانی  و بویژه ارسطو شناسان متبحر فراوانی حضور داشته اند، جامعه ایرانی نیز  دانشمندانی فاضل و استاداني متخصص و پژوهشگران زبده در فلسفه اسلامی فراوان به خود دیده که یگانه شایگان نیز توفیق درک حضور و شاگردی برخی از آن بزرگان را داشته است، اما در این میان  ویژگی خاص او این بود که از سویی با فلسفه یونانی و به ویژه ارسطو آشنا بود و از سویی دیگر متخصص در فلسفه مشاء بوده و سالها از محضر استاداني نظير مارتا نوسباوم و محسن مهدی بهره‌ برده بود  و این امر  بینش عمیق و دقت نظری خاص  را برای وی در فهم و تفسیر  متون فلسفي فراهم آورده بود. در تعاطی بین فلسفه یونانی و فلسفه اسلامی  او با اشراف بر فلسفه ارسطو و فارابی رویکردی نو و بدیع  در تحلیل و تفسیر فلسفه اسلامی ارائه می‌داد. بحث از وجود و ماهيت، از مباحث بنیادی فلسفه مشایی است و تمایز هستي‌شناختي آنها  از ویژگی‌هاي بنیادی اين فلسفه چه يوناني و چه اسلامي محسوب می‌شود كه امروزه  در هیاهوی فلسفه های مدرن و معاصر مورد غفلت واقع شده است، اما شایگان  چه در منطق و یا مابعدالطبيعه و حتی هنگامي كه طبیعیات ارسطو و ابن‌سینا تدريس مي‌كرد،  همواره  مباحث خاص وجود را از احکام ماهیت تفکیک مي‌كرد و این امر را معیاري در بررسی متون مي‌دانستند. او در اینگونه درس گفتارها  همواره ریشه و زمینه بسیاری از آنچه را امروزه در فلسفه های معاصر مطرح است، می‌یافت. آشنايي من با ايشان در زماني رخ داد كه در حال نگارش رسالة دكتري خود در باب وجود نزد ارسطو و فارابي بودم. در اين مدت كه توانستم مباحثي از كتاب الحروف فارابي را با ايشان مطالعه كنم، دريافتم آگاهي از فلسفه و زبان يوناني، كه خانم شايگان به خوبي از آن بهره‌مند بود، تا چه اندازه مي تواند شناخت ما را از فلسفه فارابي ژرفتر سازد.  و در نهایت آنچه بیش از همه قابل توجه است و برای همیشه در یاد و خاطر دوستان و شاگردانش  باقی خواهد ماند چهره مهربان، شاد و با نشاط اوست كه با گشاده رویی، بی تكلف و بی ریا دانشجویان و علاقه مندان به فلسفه را چه در انجمن حکمت و چه در منزل شخصی صمیمانه به دور خود جمع می‌كرد، پر انرژی و مصمم به آموزش و ارائه آموخته‌هایش به شاگردان چنان اصرار داشت که شاید می‌دانست فرصت  اندكي دارد  و ما از آن بيخبر بوديم...

استاد دانشگاه زنجان

لینک مستقیم به مطلب