محمد نجفی

1. می‌توانم ساعت‌ها و روزها «به» خودکشی فکر کنم اما آن‌گاه که بخواهم «درباره»‌ی خودکشی بیندیشم و بنویسم کمتر راه به جایی خواهم برد. اگر چه احتمالاً خود عمل خودکشی نیز بس‌بسیار ساده‌تر از اندیشیدن و نوشتن درباره‌ی آن است. انگاری که این خودکشی‌ست که مرا با خود می‌برد به عوالمی خوشایند برای رهایی از زندانی که نام‌اش را زندگی گذاشته‌اند و آزادم می‌کند از تمامی قید‌ها و غل و زنجیر‌هایی که بر دست و پای‌ام زده‌اند. اما به راستی چه چیز خودکشی استو چگونه می‌توان از آن سخن گفت؟ و چه می‌توان گفت از چیزی که وقتی به تمامی ره دهد دیگر نمی‌توانی چیزی از آن بگویی و وقتی به سرانجام نرسیده است باز هم آن‌چه از آن می‌گویی کوچک‌ترین ربطی به آن نخواهد داشت. با این حال باز این جسارت را به خود می‌إهم تا درباره‌ی آن چیزی بگویم حتا اگر بافته و ساخته‌ی ذهن و خیال من باشد.

2. خودکشی به گمانم چیزی نیست جز مرگی خودخواسته؛ اما نه از سر بزدلی و ترس، بل مواجهه‌ای آگاهانه و شجاعانه در انتخابی برای یک پایان. پایان تمامی «امکان»های پیش‌روی و انتخاب آن لحظه‌ای که پس از آن دیگر هیچ انتخابی و امکانی در کار نیست؛ نه انتخابی، نه امکانی و نه حتا خود تو.

3. خودکشی، مرگی است خودخواسته. اما چگونه چنین مرگی ممکن است آن‌گاه که زندگی خودخواسته‌ای را تجربه نکرده باشی. گیرم که به اراده و خواست خود پای بر عرصه‌ی هستی نگذاشته باشیم اما پس از آن ما خود کم کم و آن به آن زندگی خود را ساخته‌ایم، با انتخاب‌هامان، با راه‌هایی که رفته‌ایم و راه‌هایی که گشوده‌ایم. آن‌که به تمامی زندگی نکرده باشد و انتخاب‌هایش اصیل نبوده باشد و آن‌کس که خود را به سمت و سویی سپرده باشد که امواج می‌برده‌آندش، چگونه می‌تواند از مرگی خودخواسته، از خودکشی چیزی بگوید؟

4. بسیاری از ما و شاید تمامی ما هر کاری که در توان‌مان باشد می‌کنیم و به هرچه که در دسترس‌مان، چنگ می‌زنیم تا کمی دیرتر بمیریم. چند سالی، چند ماهی، چند روزی و حتا چند ثانیه‌ای دیرتر. به جاودانگی می‌اندیشیم و غافل‌ایم که با جاودانگی تمامی آن‌چیزهایی که در پی آن‌ةاییم رنگ می‌بازند. این نیز از ساده‌اندیشی ماست شاید. در پی دیرتر مردن‌ایم و «بهنگام مردن» را وانهاده‌ایم. اما چگونه می‌توان بهنگام مرد اگر بهنگام نزیسته باشی؟

5. به گمانم مرگ و خودکشی ]= بهنگام مردن[ را باید به حال خود واگذاشت و به «زندگی بهنگام» و تمام‌عیاری چسبید که با انتخاب‌های آگاهانه و اصیل‌مان از میان امکان‌های گوناگون پیش‌روی‌مان سر بر می‌آورد. این دومی اگر محقق شود اولی نیز خود بهنگام به سراغمان خواهد آمد.

لینک مستقیم به مطلب